Dat is precies het doel van de Impact Licensing Initiative (ILI), die door de Belgische Ontwikkelingssamenwerking wordt ondersteund: innovatie en de privésector mobiliseren om mondiale publieke goederen te versterken, met andere woorden goederen en diensten waarvan de voordelen iedereen ten goede komen, over de grenzen heen. Gezondheid, voedselzekerheid, stabiliteit en de strijd tegen klimaatverandering behoren daartoe.
Innovatie toegankelijk maken
Overal ter wereld ontwikkelen bedrijven, universiteiten en onderzoekscentra technologieën die oplossingen kunnen bieden voor grote maatschappelijke uitdagingen. Toch blijven veel van deze innovaties buiten bereik van bevolkingsgroepen in lage- en middeninkomenslanden.
De Impact Licensing Initiative helpt deze kloof te overbruggen. Haar aanpak bestaat erin van octrooihouders een gratis licentie te verkrijgen die het mogelijk maakt hun technologieën aan te passen zodat ze lokaal en tegen een betaalbare kostprijs kunnen worden geproduceerd en kunnen inspelen op specifieke ontwikkelingsbehoeften. Een impactlicentie maakt een aangepaste en gepatenteerde uitvinding bruikbaar in lage- en middeninkomenslanden, op voorwaarde dat dit gebruik bijdraagt aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de Verenigde Naties die in de licentie zijn vastgelegd.
Concreet kunnen lokale producenten deze innovaties gebruiken om producten te ontwikkelen die aan hun specifieke context zijn aangepast, terwijl tegelijk economische activiteit en werkgelegenheid worden gecreëerd. De voordelen zijn dus drievoudig: tegemoetkomen aan essentiële behoeften, de lokale economie versterken en ervoor zorgen dat lokale ontwikkeling verenigbaar is met en bijdraagt aan de SDG’s.
Concrete oplossingen voor klimaat, gezondheid en voedselzekerheid
De ondersteunde technologieën bestrijken uiteenlopende domeinen, maar beantwoorden allemaal aan fundamentele uitdagingen.
Schone energie produceren dankzij groene waterstof
Tot de ondersteunde innovaties behoort de technologie van het Belgische bedrijf COOSHA, gebaseerd op de Solhyd-uitvinding van de KU Leuven.
Het principe is eenvoudig: speciale panelen vangen vocht uit de lucht op en zetten dit om in groene waterstof. Die wordt vervolgens bij lage druk opgeslagen in textiele zakken en kan als energiebron dienen voor bijvoorbeeld een koelkast of een kooktoestel.
Deze technologie biedt belangrijke perspectieven voor plattelandsgebieden met een beperkte toegang tot elektriciteit. Ze maakt het mogelijk lokaal hernieuwbare energie te produceren, zonder afhankelijk te zijn van dure of vervuilende fossiele brandstoffen.
Vaccins, geneesmiddelen en voedsel bewaren
In veel regio’s van de wereld blijft het garanderen van een betrouwbare koelketen een grote uitdaging. Zonder adequate koeling kunnen vaccins hun werkzaamheid verliezen, geneesmiddelen onbruikbaar worden en voedingsmiddelen snel bederven.
Dankzij een technologie voor thermostatische koeling, ontwikkeld op basis van innovaties van de Colruyt Group en opgeschaald met steun van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking, biedt het bedrijf IKIC een oplossing die gedurende drie weken koeling kan behouden zonder externe energievoorziening.
Deze innovatie draagt bij aan een betere toegang tot gezondheidszorg, vermindert voedselverlies en verlaagt de kosten voor bewaring van producten. Ze vormt bovendien een belangrijke troef voor de ontwikkeling van lokale economieën langs strategische transportcorridors in Afrika en elders, die worden gefinancierd in het kader van de Global Gateway-strategie van de Europese Unie.
De toegang tot medische behandelingen vergemakkelijken
Innovatie kan gezondheidszorg ook toegankelijker maken voor de meest kwetsbare groepen.
Dat is het geval voor READ, een oplossing die geneesmiddelen combineert met eenvoudige, visuele doseringsinstructies. Ontwikkeld met steun van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking helpt deze oplossing mensen met beperkte leesvaardigheden of zonder toegang tot complexe medische informatie om hun behandeling correct te volgen.
Een ogenschijnlijk eenvoudige innovatie, maar een die een aanzienlijke impact kan hebben op de doeltreffendheid van behandelingen en de gezondheid van patiënten.
Een win-winpartnerschap voor ontwikkeling
Het model van de Impact Licensing Initiative is gebaseerd op een duidelijke overtuiging: mondiale uitdagingen vereisen een nauwe samenwerking tussen overheden, de onderzoekswereld en de privésector.
Om de additionaliteit van hun aanpassingen te waarborgen, met andere woorden om er zeker van te zijn dat deze inspelen op een reële behoefte inzake duurzame ontwikkeling die momenteel niet wordt ingevuld, sloot de Impact Licensing Initiative in 2025 een structureel partnerschap met de UN Technology Bank for Least Developed Countries. De aanpassingen van de ILI baseren zich voortaan op de technologische behoefteanalyses van deze VN-instelling. Voor de technologische en praktische validatie van hun aanpassingen werkt de ILI bovendien samen met universiteiten en onderzoekscentra in ontwikkelingslanden om pilootprojecten uit te voeren. Lokale bedrijven en onderzoekscentra in lage- en middeninkomenslanden verbinden zich ertoe sociale en milieugerelateerde impactcriteria na te leven die afgestemd zijn op de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.
Deze aanpak biedt verschillende voordelen. Ze maakt het mogelijk nuttige innovaties op grotere schaal te verspreiden. Daarnaast versterkt ze de industriële en economische capaciteiten van de partnerlanden. Ze creëert nieuwe kansen voor uitvinders en bedrijven die aan de basis van de uitvinding staan, doordat zij nieuwe markten en toepassingen voor hun technologieën kunnen ontwikkelen. Tot slot krijgen impactinvesteerders uit de privésector via de impactlicentie contractuele zekerheid dat hun investeringen bijdragen aan de verwezenlijking van de SDG’s.
Ook het hefboomeffect is aanzienlijk: elke euro publieke ontwikkelingsfinanciering kan bijkomende private investeringen aantrekken. In 2025 beschikte de door ILI gelanceerde Impact Licensing Studio over 1,6 miljoen euro privaat kapitaal voor de ontwikkeling en verspreiding van nieuwe impactinnovaties, bijna het dubbele van het bedrag dat door de Belgische Internationale Samenwerking werd gefinancierd.
Daarnaast ondersteunt Finexpo sinds kort COOSHA en IKIC financieel voor een bedrag van 876.000 euro, waardoor de samenhang tussen Belgische instrumenten voor duurzame ontwikkeling verder wordt versterkt.
Investeren in mondiale publieke goederen
Los van de technologieën zelf illustreert deze aanpak hoe de Belgische Ontwikkelingssamenwerking investeert in oplossingen die voordelen opleveren die veel verder reiken dan nationale grenzen.
Een betere toegang tot schone energie, efficiëntere gezondheidszorgsystemen, een verbeterde bewaring van voedsel en een vlottere toegang tot medische behandelingen versterken de weerbaarheid van samenlevingen tegen crisissen. Deze vooruitgang komt niet alleen de partnerlanden ten goede, maar draagt ook bij aan stabiliteit, veiligheid en duurzame ontwikkeling op wereldschaal.
Door initiatieven zoals de Impact Licensing Initiative te ondersteunen, toont België aan dat innovatie en de betrokkenheid van de privésector krachtige motoren voor ontwikkeling kunnen zijn, ten dienste van mondiale publieke goederen waarvan iedereen profiteert.