Wat is UNEA?
De VN-Milieuvergadering werd opgericht in 2012 na de Conferentie van de Verenigde Naties over duurzame ontwikkeling. Het is het hoogste mondiale besluitvormingsorgaan voor milieuaangelegenheden en brengt de 193 VN-lidstaten samen. Om de twee jaar bepaalt de vergadering de prioriteiten voor mondiaal milieubeheer en de grote lijnen van het werk van UNEP.
Haar rol is essentieel voor het aanpakken van de milieudimensie van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling.
UNEP speelt een dubbele rol: normatief, via referentierapporten en het beheer van multilaterale overeenkomsten; operationeel, door ontwikkelingslanden te ondersteunen via fondsen zoals het Global Environment Facility (GEF) en het Green Climate Fund.
UNEA-7: wat stond er dit jaar op het spel?
Het thema "Duurzame oplossingen bevorderen voor een veerkrachtige planeet" had tot doel de ontwikkeling van effectieve antwoorden te versnellen voor een veilige en rechtvaardige toekomst.
Een veerkrachtige planeet vereist:
- gezonde ecosystemen,
- efficiënt gebruik van hulpbronnen,
- duurzame productie- en consumptiemodellen,
- innovatieve technologieën om risico’s te voorkomen.
Alles steunt op milieubeheer en de erkenning van het mensenrecht op een gezond leefmilieu.
Conclusies van de conferentie
Tijdens de 7e zitting nam UNEA-7 11 resoluties en 3 besluiten aan die de internationale milieuaanpak moeten versterken.
Een van de meest opvallende resultaten was de goedkeuring van de UNE P-middellangetermijnstrategie 2026–2029 en het werkprogramma 2026–2027, cruciale documenten voor de tweede helft van het Duurzame Ontwikkelingsdecennium.
Daarnaast werden verschillende voor de Europese Unie prioritaire resoluties aangenomen, waaronder: een initiatief van Kenia over duurzame artificiële intelligentie, waarin UNEP wordt gevraagd de voordelen, risico’s en milieu-impact ervan te analyseren; een resolutie van Colombia en Oman over duurzaam beheer van mineralen en metalen; een Zwitsers voorstel om de regulering van chemische stoffen en afval, inclusief zware metalen, te versterken; een resolutie van Sri Lanka om de participatie van jongeren in milieubesluitvorming te stimuleren, met een sterke verwijzing naar het belang van onderwijs en duurzaamheidsvaardigheden — gesteund door de EU.
Ondanks aanzienlijke meningsverschillen tussen landen werd uiteindelijk overeenstemming bereikt over een ministeriële verklaring, een duidelijk signaal van collectieve wil om de internationale samenwerking tegen de mondiale milieurisico’s te versterken.
En België?
België speelde een centrale rol in het succes van deze zitting. Als lid van het Bureau van UNEA-7 werd België vertegenwoordigd door Peter Maddens, Ambassadeur en Permanente Vertegenwoordiger bij UNEP, in de rol van vicevoorzitter.
Samen met zijn Peruaanse collega faciliteerde hij de onderhandelingen over de ministeriële verklaring, een sleuteltekst die de prioriteiten van het mondiale milieubeleid vastlegt. Zelfs in een uitdagende geopolitieke context droeg België actief bij aan de goedkeuring ervan.
België en de Europese Unie hadden bovendien als doel om UNEP een ambitieuze strategie te geven die zijn centrale rol in het multilaterale milieubeleid versterkt. België bevestigde zijn meerjarige financiële steun aan UNEP, met een bijdrage van 16 miljoen euro tussen 2025 en 2028.
De bevordering van de circulaire economie blijft een Belgische prioriteit. België zette zich in om dit thema centraal te plaatsen in de ministeriële verklaring en in de resoluties, in het bijzonder die over:
- het beheer van kritieke mineralen en metalen,
- het beheer van chemische stoffen.
Er ging ook bijzondere aandacht naar de resolutie over duurzame artificiële intelligentie.
Andere punten van aandacht voor de Belgische delegatie waren: de bescherming van de diepzee, de participatie van jongeren in milieubeheer, het behoud van koraalriffen,de milieudimensie van de strijd tegen antimicrobiële resistentie.
Een Belgisch voorbeeld in Oost-Afrika: het UNEP-programma “Restoration Factory”
België ondersteunt al jaren het VN-Milieuprogramma in zijn inspanningen voor klimaatactie en ecosysteemherstel. Een van de meest illustratieve initiatieven van deze samenwerking is de Restoration Factory.
Opgestart in Kenia en later uitgebreid naar de Democratische Republiek Congo, Rwanda en Tanzania, begeleidt dit UNEP-programma lokale ondernemers die werken aan het herstel van gedegradeerde gronden, biodiversiteitsbehoud en natuur gebaseerde oplossingen. Elk jaar worden internationale mentoren gekoppeld aan Afrikaanse ondernemers om hun bedrijfsmodellen, toegang tot financiering en vermogen om duurzame impact te creëren en te versterken.
Dankzij de Belgische steun draagt het programma bij aan:
- het creëren van nieuwe economische kansen in landelijke gebieden;
- het ontstaan van kmo’s die actief zijn in ecologisch herstel;
- het stimuleren van private investeringen in de groene economie;
- het versterken van lokale capaciteit om de klimaatcrisis aan te pakken.
Dit voorbeeld toont hoe de Belgische milieusamenwerking verder gaat dan multilaterale engagementen: ze ondersteunt mensen, bedrijven en concrete oplossingen binnen de gemeenschappen die het meest blootstaan aan klimaatverandering.
