SOFF: een essentiële schakel in systemen voor vroegtijdige waarschuwing
SOFF is een internationaal mechanisme onder de koepel van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), in partnerschap met het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) en het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP). Het doel is om kritieke lacunes in meteorologische en klimaatobservaties aan te pakken, vooral in ontwikkelingslanden.
In veel regio’s van de wereld, met name in Afrika, zijn de netwerken van weerstations onbestaande, ontoereikend of verouderd. Zonder kwaliteitsvolle gegevens is het echter onmogelijk om betrouwbare weersvoorspellingen te maken of doeltreffende systemen voor vroegtijdige waarschuwing op te zetten. Net die systemen maken het mogelijk om extreme weersomstandigheden tijdig te voorspellen en levens te redden, terwijl ook economische schade wordt beperkt. Om die reden worden ze vaak beschouwd als een maatregel met een bijzonder hoge impact qua klimaataanpassing: relatief goedkoop, maar uiterst doeltreffend.
De unieke meerwaarde van het door SOFF toegepaste model in de landen van het Globale Zuiden ligt in het versterken van de financiële en operationele duurzaamheid van meteorologische infrastructuur, en in het stimuleren van datadeling via een innovatief mechanisme van het type ‘cash-for-data’.
Klimaatgegevens: een mondiaal publiek goed
Weersvoorspellingen en klimaatprojecties houden geen halt aan landsgrenzen. Ze zijn gebaseerd op gegevens die overal ter wereld worden verzameld. Het verbeteren van observaties in één regio komt dus de hele internationale gemeenschap ten goede. Klimaatgegevens zijn daarom echte mondiale publieke goederen.
Het is binnen deze logica van wederzijds voordelige partnerschappen dat het Belgische engagement zich situeert. De investeringen van België in kwetsbare landen dragen niet alleen bij aan het versterken van hun weerbaarheid tegen klimaatschokken, maar verbeteren ook de kwaliteit van weersvoorspellingen op wereldschaal – ook in Europa en België.
SOFF_0.jpeg)
Een sterk financieel en diplomatiek engagement van België
België is vandaag de tweede grootste donor van SOFF, met een totale bijdrage van 19,18 miljoen euro. Naast de reeds gestorte 11 miljoen euro heeft ons land beslist om bijkomend 8,3 miljoen euro bij te dragen (5,3 miljoen euro in 2025 en telkens 1,5 miljoen euro in 2026 en 2027). Dit engagement past volledig binnen de prioriteit die België toekent aan klimaatveiligheid, weerbaarheid en adaptatie.
Naast de financiële steun neemt België ook een duidelijke diplomatieke leiderschapsrol op. Sinds de zomer van 2025 isBelgië, via de FOD Buitenlandse Zaken, co-voorzitter van het Steering Committee van SOFF, samen met de secretaris-generaal van de WMO. In die hoedanigheid vertegenwoordigt België de donoren, zit het de strategische vergaderingen van SOFF voor en mobiliseert het zijn diplomatiek netwerk om de SOFF doelstellingen actief te ondersteunen.
Een belangrijk internationaal moment in Brussel
België organiseert het 14ᵉ Steering Committee van SOFF, van 27 tot 29 mei in Brussel . Gedurende tweeënhalve dag zitten donoren, waarnemers, oprichtende instellingen (WMO, UNEP, UNDP) en het SOFF-secretariaat samen om de vooruitgang te evalueren, strategische beslissingen te nemen en partnerschappen te versterken.
Het programma omvat onder meer:
- beslissingen over nieuwe investeringen in drie bijkomende landen, en uitwisseling over de stand van zaken en de impact van lopende projecten;
- beslissingen over het conformiteitskader (derde fase van het ‘cash-for-data’-mechanisme), en het raamwerk voor ontwikkeling en resultaten;
- de mobilisatie van nieuwe middelen, onder meer via innovatieve instrumenten zoals de SOFF Impact Bond, bedoeld om niet-traditionele investeerders – zoals stichtingen en filantropische organisaties – aan te trekken;
- discussies over internationale partnerschappen, doellanden, en het beheer van het programma en het secretariaat.
SOFF.png)
Samen verlies en schade voorkomen
Voor België betekent de ondersteuning van SOFF ook concreet bijdragen aan het voorkomen van verlies en schade in de meest kwetsbare landen. Door observatie- en waarschuwingscapaciteit te versterken, stelt SOFF overheden en gemeenschappen in staat om te anticiperen in plaats van te ondergaan. Het gaat om een investering in zowel adaptatie, rampenpreventie als duurzame ontwikkeling.
Dit engagement is het resultaat van een gecoördineerde aanpak tussen de FOD Buitenlandse Zaken, het federaal wetenschapsbeleid (BELSPO) en het Koninklijk Meteorologisch Instituut van België (KMI). Samen belichamen zij een sterke overtuiging: in het licht van de klimaatuitdaging is internationale samenwerking niet alleen noodzakelijk, maar ook voordelig voor iedereen.
