De geopolitieke spanningen van de afgelopen jaren hebben bovendien de kwetsbaarheid van mondiale bevoorradingsketens blootgelegd. Verstoringen in de handel van granen, meststoffen of andere essentiële productiemiddelen kunnen snel leiden tot prijsstijgingen, een dalende productie en toenemende voedselonzekerheid. In deze context is het versterken van de veerkracht van voedselsystemen niet langer uitsluitend een ontwikkelingsvraagstuk, maar ook een kwestie van veiligheid en stabiliteit.
Om deze uitdagingen aan te pakken, heeft België de transitie naar duurzame voedselsystemen tot een prioriteit van zijn internationale samenwerking gemaakt. Via multilaterale partnerschappen, bilaterale programma’s en steun aan het maatschappelijk middenveld draagt België bij aan de ontwikkeling van oplossingen die tegelijk inspelen op klimaat-, milieu-, economische en sociale uitdagingen.
Voedselsystemen transformeren om de uitdagingen van de 21e eeuw aan te gaan
Voedselsystemen bevinden zich in het hart van verschillende mondiale uitdagingen: klimaatverandering, verlies aan biodiversiteit, armoede, epidemieën en gezondheidsrisico’s, conflicten en ondervoeding. Tegelijk vormen zij een krachtige hefboom voor verandering om alle Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de Agenda 2030 te verwezenlijken.
De Belgische internationale samenwerking ondersteunt de transitie naar duurzamere voedselsystemen die toegang tot gezonde voeding garanderen en tegelijk natuurlijke hulpbronnen beschermen. In dat kader investeert zij in onderzoek en innovatie, ondersteunt zij programma’s die agro-ecologie, klimaatbestendigheid en duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen bevorderen, en neemt zij actief deel aan de internationale governance van voedselsystemen binnen multilaterale organisaties. Deze aanpak sluit volledig aan bij de Belgische prioriteiten inzake klimaat en biodiversiteit, gezondheid en stabiliteit.
Een strategisch partnerschap met CGIAR
België ondersteunt onder meer CGIAR, het grootste publiek gefinancierde internationale netwerk voor landbouwonderzoek ter wereld. Via wetenschappelijk onderzoek draagt CGIAR bij aan productievere, duurzamere en klimaatrobuustere voedselsystemen.
Deze innovaties beantwoorden aan zeer concrete behoeften: droogte- en hittebestendige gewasvariëteiten, verbeterde bodemvruchtbaarheid, digitale klimaatdiensten voor landbouwers, voedzamere voedingspatronen en financieringsinstrumenten die aangepast zijn aan klimaatrisico’s.
Tussen 2022 en 2024 hebben meer dan 20 miljoen landbouwers in 62 landen geprofiteerd van 471 innovaties die voortkwamen uit CGIAR-onderzoek. De ontwikkelde kennis en technologieën komen in ruime mate ten goede aan de partnerlanden van België, waaronder Senegal, Burkina Faso en Tanzania, en dragen tegelijk bij aan de productie van mondiale publieke goederen ten dienste van duurzamere voedselsystemen.
CGIAR.jpg)
Investeren in agro-ecologie in de Sahel
De gevolgen van de klimaatverandering zijn bijzonder voelbaar in de Sahel, waar plattelandsbevolkingen geconfronteerd worden met frequentere droogtes, landdegradatie en aanhoudende voedselonzekerheid. Om deze uitdagingen aan te pakken, financiert België het door Enabel uitgevoerde Klimaatprogramma in de Sahel voor een bedrag van 50 miljoen euro.
Dit programma ondersteunt de agro-ecologische transitie met als doel de veerkracht van lokale voedselsystemen duurzaam te versterken. Het bevordert landbouwpraktijken die de productie verhogen en tegelijkertijd bodems, waterbronnen en biodiversiteit beschermen.
Bijzondere aandacht gaat uit naar vrouwen en jongeren, die een essentiële rol spelen in de transformatie van voedselsystemen. Dankzij het programma werden honderden groepen en verenigingen ondersteund bij het ontwikkelen van duurzame economische activiteiten, het verbeteren van hun toegang tot financiële diensten en het toepassen van innovatieve agro-ecologische praktijken.
Een investering in de toekomst
België verdedigt deze visie eveneens in internationale fora over klimaat en duurzame ontwikkeling. Het pleit voor een geïntegreerde benadering die de nauwe verbanden erkent tussen landbouw, klimaat, biodiversiteit, gezondheid en stabiliteit.
Investeren in duurzame voedselsystemen maakt het mogelijk om tegelijkertijd honger, armoede en klimaatverandering aan te pakken, terwijl de weerbaarheid van gemeenschappen tegen economische, klimaatgerelateerde en geopolitieke schokken wordt versterkt.
Omdat het voeden van een groeiende wereldbevolking én het beschermen van de planeet een van de grootste uitdagingen van onze tijd vormt, beschouwt de Belgische internationale samenwerking de transformatie van voedselsystemen als een strategische investering in een duurzamere, veerkrachtigere en inclusievere gezamenlijke toekomst.
